Uitstrijkje uitslagen: PAP-classificatie uitgelegd
Heb je een uitslag ontvangen van je uitstrijkje en wil je begrijpen wat het betekent? Op deze pagina leggen we het PAP-systeem helder uit, van PAP 1 tot PAP 5.
Wat is het PAP-systeem?
Het PAP-systeem (vernoemd naar de Griekse arts Georgios Papanicolaou) is een classificatiesysteem dat wordt gebruikt om de uitslag van een uitstrijkje te beoordelen. Het beschrijft of er afwijkende cellen zijn gevonden op de baarmoedermond en zo ja, hoe ernstig de afwijkingen zijn.
Een uitstrijkje (ook wel cervixcytologie genoemd) is een onderzoek waarbij cellen van de baarmoedermond worden afgenomen en onder de microscoop bekeken. Het doel is om vroegtijdig afwijkingen op te sporen die, als ze onbehandeld blijven, zich op termijn tot baarmoederhalskanker kunnen ontwikkelen.
De PAP-classificatie loopt van PAP 1 (normaal) tot PAP 5 (verdenking invasief carcinoom). Hieronder vind je een overzicht van alle uitslagen en wat ze betekenen.
Overzicht PAP-uitslagen
PAP-classificatie
| PAP-uitslag | Betekenis | Ernst | Vervolgactie |
|---|---|---|---|
| PAP 1 | Normaal, geen afwijkingen | Geen | Regulier bevolkingsonderzoek (elke 5 jaar) |
| PAP 2 | Lichte afwijkingen, vaak door ontsteking | Minimaal | Herhaaluitstrijkje na 6-12 maanden |
| PAP 3a | Lichte tot matige afwijkingen (meest voorkomend afwijkend) | Licht-matig | HPV-test en/of doorverwijzing gynaecoloog |
| PAP 3b | Ernstigere afwijkingen | Matig-ernstig | Doorverwijzing gynaecoloog voor colposcopie |
| PAP 4 | Mogelijk carcinoma in situ | Ernstig | Behandeling gynaecoloog |
| PAP 5 | Bijna zeker baarmoederhalskanker | Zeer ernstig | Behandeling gynaecoloog |
Per uitslag uitgelegd
PAP 1: Normaal
Een PAP 1-uitslag betekent dat er geen afwijkende cellen zijn gevonden. Dit is de uitslag die je wilt zien. Je wordt volgens het reguliere schema opnieuw uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek. Let op: een PAP 1-uitslag sluit een HPV-infectie niet altijd uit, afhankelijk van de gebruikte test.
PAP 2: Lichte afwijkingen
Bij een PAP 2-uitslag zijn er lichte celveranderingen gevonden. Deze worden vaak veroorzaakt door een ontsteking, hormoonveranderingen of een recent geplaatst spiraaltje. In de meeste gevallen zijn deze afwijkingen onschuldig en verdwijnen ze vanzelf. Een herhaaluitstrijkje na 6 tot 12 maanden wordt aanbevolen.
PAP 3a: Lichte tot matige afwijkingen
PAP 3a is de meest voorkomende afwijkende uitslag. Het betekent dat er lichte tot matige celafwijkingen zijn gevonden. Er volgt een verwijzing naar de gynaecoloog voor een colposcopie (kijkonderzoek van de baarmoedermond). PAP 3a komt meestal overeen met een CIN 1 of CIN 2 bij biopsie, maar kan ook een CIN 3 zijn.
PAP 3b: Ernstigere afwijkingen
Een PAP 3b-uitslag duidt op ernstigere celafwijkingen. De kans op een onderliggende CIN 2 of CIN 3 is groter dan bij PAP 3a. Je wordt doorverwezen naar de gynaecoloog voor colposcopie en biopsie.
PAP 4: Ernstige afwijkingen
Bij een PAP 4-uitslag is er verdenking op carcinoom in situ: cellen die sterk afwijkend zijn maar nog niet zijn doorgegroeid in het omliggende weefsel. Dit vereist directe doorverwijzing naar de gynaecoloog voor verder onderzoek en behandeling.
PAP 5: Verdenking invasief carcinoom
Een PAP 5-uitslag is de meest ernstige uitkomst. Er is verdenking op een invasief carcinoom, waarbij afwijkende cellen mogelijk zijn doorgegroeid in dieper gelegen weefsel. Dit vereist spoedverwijzing naar de gynaecoloog voor directe verdere diagnostiek en behandeling.
Verschil tussen PAP en CIN
PAP en CIN worden vaak door elkaar gehaald, maar het zijn twee verschillende classificatiesystemen die elk iets anders meten:
PAP vs. CIN
| PAP-classificatie | CIN-classificatie | |
|---|---|---|
| Wat wordt beoordeeld | Cellen uit het uitstrijkje (cytologie) | Weefsel uit biopsie (histologie) |
| Methode | Microscopisch onderzoek van losse cellen | Microscopisch onderzoek van weefselstukje |
| Wanneer | Bij uitstrijkje / bevolkingsonderzoek | Na doorverwijzing naar gynaecoloog |
| Schaal | PAP 1 t/m PAP 5 | CIN 1 t/m CIN 3 |
| Nauwkeurigheid | Screeningsmethode (indicatief) | Diagnostische methode (definitief) |
Kort gezegd: het PAP-systeem is een screeningsmethode op basis van losse cellen. Het geeft een indicatie van mogelijke afwijkingen. Het CIN-systeem is een diagnostische methode op basis van een weefselonderzoek (biopsie) en geeft een definitievere beoordeling van de ernst van de afwijkingen.
Een PAP 3a-uitslag kan bij biopsie CIN 1 of CIN 2 opleveren. Een PAP 3b kan CIN 2 of CIN 3 zijn. De PAP-uitslag is dus altijd een inschatting die door de biopsie wordt bevestigd of bijgesteld.
Lees meer per uitslag
Heb je een afwijkend uitstrijkje ontvangen?
Het is begrijpelijk dat een afwijkende uitslag onrust geeft. Bij HPV Health helpen we je om de uitslag te begrijpen en bespreken we welke stappen je kunt nemen. Neem vrijblijvend contact op.
Neem contact op